Opnieuw had ik deze week een debat in de Tweede Kamer, ditmaal ging het over stikstof, niet live gevolgd en werden mijn ‘feeds’ er achteraf door bedolven. Met name één fragment trad steeds naar voren. Hierin schermde Lidewij de Vos met cijfers die Laura Bromet niet goed wist te pareren: ze gaf aan ze niet zo goed te kennen. Daarbij werd ze begeleid, afgeleid, door een luidruchtig loeiend publiek.
Terwijl ik keek naar de flemende, dan wel vileine commentaren
onder het fragment, vermoedde ik dat De Vos op zichzelf kloppende cijfers uit
een grafiek gehaald had en deze als illustratie in een ander boek had geplakt.
Maar hoe het precies zat, kon ik niet goed bedenken. Stikstof is een onderwerp
waar ik ‘stikweinig’ vanaf weet, en dat is dan echt een beetje een probleem.
Terwijl ik hierover nadacht ontvouwde zich een droom. Een
droom van een toekomst waarin met één druk op de knop nagegaan kon worden wat
er precies klopte van de cijfers die in de debatten werden ingebracht. Zodat de
feitelijkheid daarin weer snel kon terugkeren.
Het was maar een tel daarna dat ik besefte al in die droom
te leven en ik aan AI vroeg wat er aan de cijfers van De Vos wel en niet
klopte. Ik beriep me op 4 AI’s: ze hebben allemaal hun eigen smaak. Gemini en
ChatGPT zijn nogal soft en niet altijd even grondig. Claude is zakelijk en
inhoudelijk en Grok probeert “zonder suikerlaagje” tot de kern van een kwestie
door te dringen en zwiept er daarbij nogal eens een populistisch overkomende
toon doorheen.
Strikt genomen drukte ik dus op vier knoppen en niet op maar
één. Evenzogoed had ik binnen enkele minuten de belangrijkste inzichten wel
binnen. Grok had de meeste moeite om toe te geven dat De Vos een vertekening
van zaken gaf. Maar hij deed het wel. De cijfers die zij noemde klopten
op zichzelf inderdaad, maar werden gebruikt om een punt te onderbouwen dat met
die cijfers eigenlijk niet kon worden onderbouwd. Vergelijkbaar met het eerdere
knippen en plakken van de criminaliteitscijfers onder asielzoekers, waarover ik in mijn vorige stukje schreef.
In dit blog geef ik de klok meestal een slinger naar het
verleden, om dan te eindigen in pakweg 1943, met een beetje pech ook nog in een
concentratiekamp. Maar voor nu zou ik de slinger eens naar voren willen gooien.
Dat hoeft niet met jaren, het kan met weken, dagen, zelfs minuten. Naar voren,
naar een universum waarin we tijdens of na een debat niet met zijn allen social
media opzoeken om bevestigd te krijgen dat onze mening de beste is - of die van
de ander de meest belachelijke misschien nog meer - maar waarin we de digitale mogelijkheden die
er inmiddels zijn anders gebruiken. Zelf feiten nalopen.
Misschien blijft het bij een droom. Maar het zou
werkelijkheid kunnen worden. Als we de moeite willen nemen. Het beetje werk dat
er nog voor nodig is, willen doen.
