woensdag 10 juni 2026

Geschiedenis maken

Op 26 mei vond er een debat plaats in de Tweede Kamer. Onderwerp: het normaliseren van geweld in politiek en samenleving. Het debat had lang geduurd - een uur of acht - en ik had het niet gezien. Op de dagen erna verschenen er overal op internet kleine stukjes beeld uit het debat. Via diverse social media liet FvD weten er met trots op terug te kijken en in de dagen na het debat er vele leden bij te hebben gewonnen.

Inmiddels heb ik het wel gezien, althans pakweg de eerste 5,5 uur (dat wil zeggen het debat tussen de Tweede Kamerleden zelf). Ik deel hier mijn belangrijkste observaties.

Ik begin bij een interactie tussen Lidewij de Vos en Stefan van Baarle. De Vos: “Als je nu, ik zeg maar wat, drie miljoen Afrikanen een Nederlands paspoort geeft, dan zijn dat natuurlijk niet meteen allemaal Nederlanders. Iedereen snapt dat dat in de praktijk niet zo werkt.” Van Baarle: “Dit is nou hoe racisme eruit ziet. Als mevrouw De Vos zegt, dat zijn háár woorden, als je een paar Afrikanen een Nederlands paspoort geeft, dan zijn het geen Nederlanders. Voorzitter, dan zijn het wel Nederlanders.”

De woorden van De Vos luidden niet: “een paar” Afrikanen. Ze had het er, “in háár woorden”, over drie miljoen. Van Baarle herleidde dat onmiddellijk tot “een paar”. Beide getallen zijn onzin. “Ik zeg maar wat,” zei De Vos dan ook. Een "iedereen snapt wel" kwam er dan nog achteraan. Argumentum ad populum, heet deze redenering ook wel.

Goed. Het einde van haar tijd achter het spreekgestoelte naderde, misschien zag De Vos het allemaal niet meer zo duidelijk. Maar het beeld dat ze oproept, van drie miljoen op een bevolking van 18 miljoen, is wél duidelijk.

Groter: door het hele debat heen heeft De Vos precies tien keer aangegeven, meestal aan de hand van steeds dezelfde cijfers en soms alleen refererend aan een eerder moment waarop zij deze had ingebracht, dat de criminaliteit onder asielzoekers vele malen hoger zou zijn dan onder Nederlanders.

De getallen die De Vos noemde kloppen niet. Ze gaan namelijk niet over de hele groep asielzoekers. Ze gaan over een specifieke subgroep, een klein gedeelte ervan. De criminaliteit onder zogenaamde veiligelanders is namelijk vele malen groter dan onder de meeste andere asielzoekers. Cherry picking, heet deze argumentatietactiek. Een uitdrukking die ik hier best zou willen vertalen met: rotte appels plukken.

Niemand die de cijfers relativeerde. Alleen Mirjam Bikker was zo scherp om op te merken dat De Vos voor het overgrote, vredelievende deel onder de betogers bij de azc’s juist wel veel aandacht had. Maar ondertussen niet voor het overgrote, vredelievende deel onder de asielzoekers.   

Omvolking, remigratie, het problematische verleden van een aantal leden van FvD, allemaal zaken die met het verleden te maken hebben, kregen in het debat volop aandacht van diverse leden van de Tweede Kamer. Maar niet hetgeen Lidewij de Vos in het actuele debat, keer op keer, daadwerkelijk zei. En het is dit debat, dat nu inmiddels onze geschiedenis is ingegaan.